काठमाडौं – पछिल्ला तीन दशकमा नेपालले गरिबी घटाउने क्षेत्रमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेको छ। तर, यो अवधिमा समग्र आर्थिक वृद्धि भने अपेक्षित दरमा उकास्न सकेन।

गरिबीमा गिरावट, जीवनस्तरमा सुधार
विश्व बैंक तथा विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययनहरूका अनुसार सन् १९९० यतादेखि नेपालको गरिबी दरमा भारी गिरावट आएको छ। करिब ३० वर्षअघि गरिबीको दर ४२ प्रतिशत हाराहारीमा रहेकोमा हाल २० प्रतिशतभन्दा कममा झरेको तथ्यांक सार्वजनिक भएका छन्। सरकारले सञ्चालन गरेका सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम, अन्तर्राष्ट्रिय दातृ निकायहरूको सहयोग, र रेमिट्यान्स (वैदेशिक रोजगारबाट आएको रकम) ले गरिबी घटाउन मुख्य भूमिका खेलेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

विकासका चुनौतीहरू
१. रोजगारीको अभाव – अधिकांश नेपाली युवा रोजगारीको खोजीमा विदेशिने क्रम रोकिएको छैन, जसले दीर्घकालीन आर्थिक स्थिरतामा असर पुर्याएको छ।
2. उद्योग र पूर्वाधारको कमजोर अवस्था – नेपालमा उद्योगहरूको सीमित विस्तार र आधारभूत पूर्वाधारको कमजोर व्यवस्थापन आर्थिक वृद्धि रोक्ने मुख्य कारक बनेका छन्।
3. नीति निर्माण र सुशासनको अभाव – लगानीमैत्री नीतिको कमी तथा राजनीतिक अस्थिरताले आर्थिक सुधारलाई प्रभावित बनाएको छ।

अवसरहरू के छन्?
विशेषज्ञहरू भन्छन् कि नेपालको आर्थिक वृद्धिलाई गति दिन कृषि आधुनिकीकरण, पर्यटन प्रवर्द्धन, सूचना प्रविधि क्षेत्रको विस्तार, र घरेलु उत्पादनलाई बल दिने नीति आवश्यक छ। साथै, दीर्घकालीन समृद्धिका लागि विदेशी लगानी आकर्षित गर्ने र दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्ने रणनीति बनाउनुपर्ने देखिन्छ।

यसरी, नेपालले गरिबी घटाउन ऐतिहासिक सफलता हासिल गरे पनि दिगो आर्थिक वृद्धिका लागि अझै ठूलो मेहनत गर्नुपर्ने देखिन्छ।