बाल अधिकारको लडाइँ: काठमाडौं महानगरको ऐतिहासिक हस्तक्षेप
काठमाडौं, चैत १ – एउटा शहर, हजारौं सपना। तर, यही काठमाडौंमा एउटा निर्दोष बालिकाले आफ्नो बाल्यकाल दु:ख र यातनामा बिताउँदै थिइन्। आफ्नै परिवारबाट हिंसामा परेकी १० वर्षीया ती बालिकालाई काठमाडौं महानगरपालिकाले उद्धार गरेको छ। यो घटनाले बालबालिकामाथि भइरहेका अन्यायहरूलाई पुनः उजागर गरेको छ।
उद्धार भन्दा परको वास्तविकता
समाजमा धेरै यस्ता बालबालिका छन्, जो दिनहुँ हिंसाको शिकार भइरहेका छन्, तर उनीहरूको आवाज न त सुनिन्छ, न त कोही सुनिदिन्छ। यस पटक भने, एक सचेत नागरिकको रिपोर्टिङले काठमाडौं महानगरको ध्यानाकर्षण गरायो। सामाजिक विकास विभाग र बाल अधिकार शाखाको टोली घटनास्थलमा पुगेर बालिकालाई उद्धार मात्र गरेन, उनको पुनर्स्थापनाको सुनिश्चितता समेत गरायो।
हिंसाको चक्र कसरी तोड्ने ?
बालबालिकामाथिको हिंसा परिवारभित्रै हुँदा, समस्या झन् जटिल बन्छ। हाम्रो समाजमा “आफ्नै परिवारको कुरा” भनेर धेरै घटनाहरू लुकाइन्छन्, जसले गर्दा पीडित बच्चाहरू अझ पीडित बन्न बाध्य हुन्छन्।
विशेषज्ञहरू भन्छन्, “बालबालिकालाई सुरक्षित राख्न, कानुन मात्र पर्याप्त छैन। समुदायको सचेतता, छिमेकीको भूमिका, र विद्यालय तथा संस्थाहरूको सक्रिय सहभागिता अनिवार्य छ।”
महानगरको अभियान: परिवर्तनको सुरुवात
काठमाडौं महानगरपालिका प्रमुख बालेन्द्र शाह (बालेन) ले भने, “हाम्रो लक्ष्य उद्धार मात्र होइन, यस्ता घटनाहरू नै हुन नदिनु हो। हामीले हरेक नागरिकलाई बाल संरक्षणका विषयमा सचेत बनाउने प्रयास गरिरहेका छौं।”
महानगरपालिकाले पीडित बालिकाको शिक्षा, स्वास्थ्य, र मानसिक पुनर्स्थापनाका लागि पहल सुरु गरिसकेको छ। बालअधिकार ऐन २०७५ अनुसार दोषीहरूलाई कानुनी कारबाही गरिने छ।
तपाईंको भूमिका के हुन सक्छ ?
- वरपरका बच्चाहरू अस्वाभाविक रूपमा डराइरहेका छन् भने, उनीहरूको अवस्थाबारे चासो राखौं।
- यदि कुनै बालबालिका हिंसामा परेको देखिएमा, तुरुन्तै १०९८ (बाल हेल्पलाइन) वा स्थानीय निकायलाई खबर गरौं।
- बालअधिकार सम्बन्धी कार्यक्रमहरूमा संलग्न भई सचेतना फैलाऔं।
काठमाडौं महानगरको यस हस्तक्षेपले एउटा जीवन बचाएको छ। तर, यस्ता हजारौं बालबालिका अझै न्यायको पर्खाइमा छन्। के हामी सबै मिलेर उनीहरूको भविष्य सुरक्षित बनाउन सक्छौं?
